Czwarty numer półrocznika naukowego pt. ”Fides. Ratio et Patria. Studia Toruńskie”, wydawanego przez Wyższą Szkołę Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu poświęcony jest w dużej części problematyce państwa jako formy organizacji społeczeństwa. Okazją do podjęcia tej tematyki stała się wielka 1050 rocznica Chrztu Polski obchodzona w 2016 r. Polska tożsamość łączy się ściśle z chrześcijaństwem. Przyjęcie chrztu przez Mieszka I było najważniejszym elementem kształtowania się naszej państwowości. Dzięki temu sakramentowi władca uzyskał sankcję Boską dla swojego panowania. Wzmacniało to państwo i powstrzymywało tendencje odśrodkowe. Chrześcijaństwo stało się także ważnym czynnikiem łączącym różne (często skonfliktowane) plemiona, z których składało się księstwo Mieszka. Przyjęcie chrześcijaństwa pozwalało też wprowadzać w państwie mieszkowym nowe metody zarządzania, oparte na sztuce pisania (którą początkowo posiadali jedynie przybywający do Polski księża i zakonnicy) i doświadczeniu cywilizacji Zachodu. Chrzest oznaczał też wejście Polski w obszar Christianitas, wstąpienie do rodziny chrześcijańskich krajów europejskich. Dawało też Mieszkowi możliwości prowadzenia skutecznej polityki zagranicznej i dyplomacji. Za chrztem następowało bowiem pełne uznanie na arenie międzynarodowej i zabezpieczenie przed możliwością podboju ze strony Niemiec pod pozorem chrystianizacji. Chrześcijaństwo bardzo mocno umacniało suwerenność młodego państwa, szczególnie, że dzięki staraniom Mieszka I już w 968 udało się utworzyć pierwsze polskie biskupstwo w Poznaniu. W czwartym numerze naszego półrocznika wiele miejsca poświęcamy doniosłym wydarzeniom sprzed 1050 lat, a także ich roli w naszej tradycji narodowej. Publikujemy w nim jednak także inne rozważania na temat funkcjonowania państwa we współczesny świecie. W dziale Varia zamieszczamy zaś szereg artykułów z zakresu historii, teologii i politologii. Mamy nadzieję, że wszystkie teksty wzbudzą zainteresowanie Czytelników i będą inspiracją do dyskusji i refleksji.
Spis treści
Wstęp, s. 5
Orędzie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy wygłoszone przed Zgromadzeniem Narodowym z okazji jubileuszu 1050-lecia Chrztu Polski – Poznań, 15 kwietnia 2016 r., s. 6
Wojciech Polak, Chrzest Polski – najważniejsze wydarzenie w dziejach naszego kraju, s. 14
Krzysztof Kłosiński, Chrzest i jego skutki w świetle prawa kościelnego, s. 28
Paweł Warchoł, Chrzest z krwi w doświadczeniu polskim, s. 42
Ks. Dębiński, Z Kołobrzegu przez Kruszwicę do Włocławka. Przyczynek do dziejów diecezji włocławskiej, s. 51
Krzysztof Tobolski, Uwarunkowania przyrodnicze Ziemi Gnieźnieńskiej oraz o umiejętnym ich wykorzystaniu w Państwie Pierwszych Piastów, s. 82
Józef Szymański, Kościół katolicki w trosce o emigrację z ziem polskich na przełomie XIX i XX w., s. 99
Ryszard Michalski, Udział polskiego duchowieństwa katolickiego na Pomorzu w procesie narodowotwórczym XIX – XXI w., s. 116
Roland Prejs, Dziewiętnastowieczna próba odrodzenia religijnego w Królestwie Polskim, s. 123
Paweł Machalski, Modele relacji między państwem a Kościołem rzymskokatolickim w świetle przesłania Konstytucji duszpasterskiej o Kościele w świecie współczesnym – Gaudium et spes, s. 133
Mieczysław Ryba, Służby specjalne PRL wobec obchodów milenijnych. Kilka refleksji na przykładzie Lubelszczyzny, s. 168
Kamil Błaszczyk, Obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego we Włocławku w 1966 r., s. 182
Sławomir Drelich, Etyczny wymiar wspólnoty państwowej w duchu klasycznej myśli politycznej., s. 196
Marcin Polakowski, Bezpieczeństwo i stabilność demokracji w kontekście nowolewicowych koncepcji Ernesto Laclau i Chantal Mouffe, s. 209
Monika Kacprzak, Państwo wobec wyzwań społeczeństwa informacyjnego, s. 222
Źródła
Jarosław Wąsowicz, Udział arcybiskupa Luigiego Poggi w uroczystościach ku czci Świętego Wojciecha w Gnieźnie 24-25 kwietnia 1976 r., s. 233
Danuta Bogdan, Z Syberii na Pomorze Gdańskie i Warmię. Wspomnienia Krystyny Pogody z domu Maćkowiak, siostry błogosławionego księdza Władysława Maćkowiaka, s. 246
Varia
Ryszard Hajduk, Gościnność bezwarunkowa? Realizm chrześcijański w konfrontacji z filozofią postmodernistyczną, s. 268
Ks. bp. Andrzej Dziuba, Zmagania o wartości dla społeczności ludzkiej, s. 285
Andrzej Ulaczyk, Osobowe dobro wspólne państwa w społecznym nauczaniu Kościoła, s. 296
Michał Januszkiewicz, Kultura nowoczesna – kultura interpretacji, s. 308
Recenzje i artykuły recenzyjne
ks. bp. Andrzej Dziuba, Ewangelia małżeństwa i rodziny, pod red. o. dra Zdzisława Klafki CSsR. Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej. Toruń 2015 ss. 191, s. 327
bp. Andrzej Dziuba, Jacek Kiciński CMF, Duchowość misji współdzielonej. Studium w świetle współczesnego Magisterium Kościoła. Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu. Wrocław 2013 ss. 258, s. 332
o. Regis, N. Barwig, Bp Andrzej F. Dziuba, Perspektywy i wyzwania chrześcijaństwa. Wydawnictwo „Bernardinum”. Pelplin 2014 ss. 224, s. 336
Sprawozdanie
Judyta Bielanowska, Sprawozdanie z Międzynarodowego Kongresu „Problemy współczesnej polityki: Konflikty zbrojne i terroryzm” – Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, 11 – 12 marca 2016 roku, s. 340